मिर्च में एन्थ्रेक्नोज रोग | Anthracnose in Chilli: Symptoms, Fungicide & Spray Schedule

మిర్చిలో ఆంత్రాక్నోస్ తెగులు | Anthracnose in Chilli: స్ప్రే & శిలీంద్ర సంహారిణి

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ తెగులు (Anthracnose Disease in Chilli) అనేది కొల్లెటోట్రికమ్ క్యాప్సిసి వలన వచ్చే ఒక ప్రమాదకరమైన శిలీంధ్ర వ్యాధి. ఇది ప్రధానంగా పండ్లపై నల్లటి లోతైన మచ్చలు మరియు కుళ్ళిపోవడంగా కనిపిస్తుంది. వర్షాకాలంలో, ఉష్ణోగ్రత 28°C మరియు తేమ 90% కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, ఈ వ్యాధి వేగంగా వ్యాపిస్తుంది.

సకాలంలో సరైన శిలీంద్ర సంహారిణిని 5-సార్లు పిచికారీ చేయడం ద్వారా మిరప పంటను ఆంత్రాక్నోస్ నుండి రక్షించవచ్చు మరియు దిగుబడిలో 20-50% వరకు నష్టాన్ని నివారించవచ్చు.

ఆంత్రాక్నోస్ తెగులు అంటే ఏమిటి? (What is Anthracnose of Chilli)

ఆంత్రాక్నోస్ మిరపలో అత్యంత తీవ్రమైన శిలీంధ్ర వ్యాధి. ఇది కొల్లెటోట్రికమ్ క్యాప్సిసి, C. ట్రంకేటమ్, C. గ్లోయోస్పోరియోయిడ్స్ మరియు అనేక ఇతర కొల్లెటోట్రికమ్ జాతుల ద్వారా వస్తుంది. భారతదేశంలో ఈ వ్యాధి దాదాపు అన్ని మిరప ఉత్పత్తి చేసే రాష్ట్రాలలో కనిపిస్తుంది. మహారాష్ట్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక, మధ్యప్రదేశ్ మరియు రాజస్థాన్‌లో ఇది అత్యధిక నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది.

ఈ శిలీంధ్రం విత్తనాలలో ఉండి, పాత పంట అవశేషాలలో జీవిస్తుంది. గాలి మరియు వర్షపు చినుకుల ద్వారా ఆరోగ్యకరమైన పండ్లకు వ్యాపిస్తుంది. పండ్లు పక్వానికి వచ్చే దశలో ఇది అత్యధిక నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది.

ప్రధాన కారక శిలీంధ్రాలు: కొల్లెటోట్రికమ్ క్యాప్సిసి (అత్యంత సాధారణం), C. ట్రంకేటమ్, C. గ్లోయోస్పోరియోయిడ్స్, C. అక్యూటమ్. భారతదేశంలో ఈ జాతులు ప్రధానంగా మిరపకు నష్టం కలిగిస్తాయి.

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ లక్షణాలు: Chilli Anthracnose Symptoms ఎలా గుర్తించాలి?

పండ్లపై లక్షణాలు (Fruit Symptoms) అత్యంత గుర్తించదగినవి

  • నల్లటి లోతైన మచ్చలు (Dark Sunken Spots) ఆకుపచ్చ లేదా పండిన పండ్లపై గుండ్రటి నలుపు-గోధుమ రంగులో లోతైన మచ్చలు ఏర్పడతాయి. ఇది ఆంత్రాక్నోస్ యొక్క అత్యంత ఖచ్చితమైన గుర్తింపు.
  • గుండ్రటి వలయాలు (Concentric Rings) మచ్చల లోపల బుల్స్ ఐ (Bull's Eye) వంటి గుండ్రటి వలయాల ఆకృతి కనిపిస్తుంది.
  • పింక్-నారింజ బీజాంశాలు (Salmon Spore Masses) తేమతో కూడిన వాతావరణంలో మచ్చలపై పింక్-నారింజ రంగులో బీజాంశాల సమూహం కనిపిస్తుంది.
  • పండు కుళ్ళిపోవడం మరియు రాలిపోవడం సోకిన పండ్లు కుళ్ళిపోయి పొలంలో రాలిపోతాయి. మార్కెట్‌లో వాటి ధర సున్నా అవుతుంది.
  • పండిన మిరపకాయలపై ఎక్కువ ప్రభావం ఆకుపచ్చ మిరపకాయల కంటే పక్వానికి వస్తున్న మరియు పండిన ఎర్ర మిరపకాయలపై ఈ వ్యాధి వేగంగా వ్యాపిస్తుంది.

కొమ్మలపై లక్షణాలు: Dieback Symptoms

  • కొమ్మ చివర నుండి మొదలై క్రిందికి నెక్రోసిస్ (necrosis) వ్యాపిస్తుంది.
  • ప్రభావిత కొమ్మలు ఎండిపోయి గడ్డిలాగా అవుతాయి.
  • నెక్రోటిక్ మచ్చలపై నల్లటి చుక్కలు (fungal acervuli) కనిపిస్తాయి.
  • తీవ్రమైన సంక్రమణలో మొత్తం మొక్క ఎండిపోవచ్చు.
ఆంత్రాక్నోస్ vs పండ్ల పురుగు (Fruit Borer) మధ్య తేడా: పండ్ల పురుగులో పండుపై రంధ్రం కనిపిస్తుంది మరియు లోపల లార్వా ఉంటుంది. ఆంత్రాక్నోస్‌లో లోతైన నల్లటి మచ్చలు ఉంటాయి, కానీ రంధ్రం లేదా లార్వా ఉండదు. మచ్చపై గుండ్రటి వలయాలు కనిపిస్తే అది ఖచ్చితంగా ఆంత్రాక్నోస్.

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ ఎందుకు వస్తుంది? : Causes & Conditions

  • ఉష్ణోగ్రత: 25-30°C. వర్షాకాలంలో ఈ ఉష్ణోగ్రత కొల్లెటోట్రికమ్ పెరుగుదలకు అత్యంత అనుకూలం.
  • తేమ: 90-95% సాపేక్ష ఆర్ద్రత. నిరంతర వర్షాలు మరియు మంచు వ్యాధిని వేగంగా వ్యాప్తి చేస్తాయి.
  • విత్తనాల ద్వారా సంక్రమణ (Seed-Borne): ఈ శిలీంధ్రం విత్తనాలలో ఉంటుంది. సోకిన విత్తనాల నుండి తదుపరి పంటకు కూడా వ్యాధి వస్తుంది.
  • గాలి ద్వారా వ్యాప్తి: బీజాంశాలు (Conidia) గాలి ద్వారా ఎగిరి ఆరోగ్యకరమైన పండ్లకు చేరుతాయి.
  • వర్షపు చినుకులు: వర్షం ద్వారా ఒక పండు నుండి మరొక పండుకు బీజాంశాలు వ్యాపిస్తాయి.
  • పంట అవశేషాలు: శిలీంధ్రం పాత పంట ఆకులు, కాండాలు మరియు పండ్లలో జీవిస్తుంది.
  • పండ్లు పక్వానికి వచ్చే దశ: పండు ఎంత పక్వానికి వస్తే, వ్యాధి ప్రమాదం అంత పెరుగుతుంది.
  • గుబురుగా నాటడం: మొక్కల మధ్య గాలి తక్కువగా ఉండటం, తేమ నిలిచి ఉండటం శిలీంధ్ర పెరుగుదలను ప్రోత్సహిస్తుంది.

ఆంత్రాక్నోస్ వల్ల ఎంత నష్టం జరుగుతుంది? : Yield Loss

మిరప పంటలో ఆంత్రాక్నోస్ అత్యధిక నష్టాన్ని కలిగించే వ్యాధులలో ఒకటి:

సంక్రమణ స్థితి దిగుబడిలో నష్టం ప్రధాన దశ
తేలికపాటి సంక్రమణ 10–20% పూల నుండి పండ్లు ఏర్పడటం ప్రారంభం
మధ్యస్థ సంక్రమణ 20–35% పండ్ల అభివృద్ధి దశ
తీవ్ర సంక్రమణ 35–50% పండ్లు పక్వానికి వచ్చే దశ
అంటువ్యాధి పరిస్థితి 50% వరకు వర్షాకాలం + పండ్లు పక్వానికి రావడం ఏకకాలంలో
మూలం: ICAR, IntechOpen Research. ఆంత్రాక్నోస్ ఆఫ్ చిల్లీ: స్థితి, నిర్ధారణ మరియు నిర్వహణ. భారతీయ పొలం పరిస్థితులకు అనుగుణంగా.

ఆంత్రాక్నోస్ చిల్లీ ఫంగిసైడ్ స్ప్రే షెడ్యూల్: ఎప్పుడు మరియు ఏమి పిచికారీ చేయాలి

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ నియంత్రణకు నాటిన తర్వాత 5 దశల్లో పిచికారీ చేయడం అవసరం. మొదటి స్ప్రే వ్యాధి కనిపించకముందే నివారణ చర్యగా చేయాలి. క్రింద పూర్తి షెడ్యూల్ ఇవ్వబడింది:

స్ప్రే నం. నాటిన తర్వాత (రోజులు) ఉత్పత్తి పేరు అణువు ఎకరానికి మోతాదు
స్ప్రే 1 40–50 రోజులు కృషిక్రాంతి కస్టమ్ అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 11% + టెబ్యుకొనజోల్ 18.3% SC 250 మి.లీ
స్ప్రే 2 55–60 రోజులు కృషిక్రాంతి DIZOXY TOP అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 18.2% + డైఫెనోకొనజోల్ 11.4% SC 250 మి.లీ
స్ప్రే 3 65–70 రోజులు కృషిక్రాంతి TROBIN అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 23% SC 200–250 మి.లీ
స్ప్రే 4 80–85 రోజులు కృషిక్రాంతి రోగనాశక్ ప్రోపికోనజోల్ 13.9% + డైఫెనోకొనజోల్ 13.9% EC 250 మి.లీ
స్ప్రే 5 90–100 రోజులు కృషిక్రాంతి సాఫైరా టెబ్యుకొనజోల్ 6.7% + క్యాప్టాన్ 26.9% SC 2 మి.లీ / లీటరు నీరు
గమనిక: స్ప్రే ఎల్లప్పుడూ ఉదయం 9 గంటల ముందు లేదా సాయంత్రం 5 గంటల తర్వాత చేయాలి. వర్షం పడిన కనీసం 24 గంటల తర్వాత స్ప్రే చేయండి. ప్రతి స్ప్రేలో మందును మార్చండి - ఒకే అణువును పదే పదే ఉపయోగించవద్దు - నిరోధకత ఏర్పడుతుంది. ట్యాంక్ మిక్స్ చేయడానికి ముందు జార్ టెస్ట్ తప్పకుండా చేయండి.
ముఖ్యం: ఈ షెడ్యూల్ ఆంత్రాక్నోస్‌తో పాటు పౌడరీ మిల్డ్యూ, లీఫ్ స్పాట్ మరియు ఇతర శిలీంధ్ర వ్యాధుల నుండి కూడా ఒకేసారి రక్షణను ఇస్తుంది. ఏ స్ప్రేని వదులుకోవద్దు - గ్యాప్ కారణంగా వ్యాధి చక్రం విచ్ఛిన్నం కాదు.

స్ప్రే షెడ్యూల్‌లో ఉపయోగపడే ఉత్పత్తులు: అవి ఏమి చేస్తాయి మరియు ఎందుకు?

స్ప్రే 1 : కృషిక్రాంతి కస్టమ్ (అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 11% + టెబ్యుకొనజోల్ 18.3% SC)

ఇది సిస్టమిక్ డ్యూయల్-యాక్షన్ ఫంగిసైడ్. అజాక్సీస్ట్రోబిన్ స్ట్రోబిల్యూరిన్ వర్గానికి చెందినది, ఇది శిలీంధ్రాల శ్వాసక్రియను (మైటోకాండ్రియల్ రెస్పిరేషన్) నిరోధిస్తుంది. టెబ్యుకొనజోల్ ట్రయాజోల్ వర్గానికి చెందినది, ఇది స్టెరాల్ బయోసింథసిస్‌ను నిరోధించి శిలీంధ్రాల పెరుగుదలను ఆపుతుంది. నాటిన 40–50 రోజుల తర్వాత మొదటి నివారణ స్ప్రే - పువ్వులు రావడం ప్రారంభమైనప్పుడు.

కృషిక్రాంతి కస్టమ్ (అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 11% + టెబ్యుకొనజోల్ 18.3% SC) కొనుగోలు చేయండి →

స్ప్రే 2 : కృషిక్రాంతి DIZOXY TOP (అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 18.2% + డైఫెనోకొనజోల్ 11.4% SC)

అజాక్సీస్ట్రోబిన్ అధిక సాంద్రతలో శిలీంధ్రాలను సిస్టమిక్‌గా నాశనం చేస్తుంది. డైఫెనోకొనజోల్ DMI ఫంగిసైడ్, ఇది కొల్లెటోట్రికమ్ సెల్ మెంబ్రేన్‌ను నాశనం చేస్తుంది. 55–60 రోజులకు పండ్లు ఏర్పడటం ప్రారంభమైనప్పుడు ఈ స్ప్రే వ్యాధిని పండ్ల సంక్రమణకు ముందు నిరోధిస్తుంది.

కృషిక్రాంతి DIZOXY TOP (అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 18.2% + డైఫెనోకొనజోల్ 11.4% SC) కొనుగోలు చేయండి →

స్ప్రే 3 : కృషిక్రాంతి TROBIN (అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 23% SC)

అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 23% SC అధిక సాంద్రత గల సిస్టమిక్ స్ట్రోబిల్యూరిన్ ఫంగిసైడ్. 65–70 రోజులకు పండ్ల అభివృద్ధి ప్రారంభ దశలో ఈ స్ప్రే ఆకులను మరియు పండ్లను రెండింటినీ రక్షిస్తుంది. ఇది ట్రాన్స్‌లమినార్‌గా పనిచేస్తుంది - ఆకు లోపలికి వెళ్లి రెండు వైపుల నుండి రక్షణను ఇస్తుంది.

కృషిక్రాంతి TROBIN (అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 23% SC) కొనుగోలు చేయండి →

స్ప్రే 4 : కృషిక్రాంతి రోగనాశక్ (ప్రోపికోనజోల్ 13.9% + డైఫెనోకొనజోల్ 13.9% EC)

ఇది ద్వంద్వ ట్రయాజోల్ కలయిక. ప్రోపికోనజోల్ మరియు డైఫెనోకొనజోల్ రెండూ DMI (డీమెథిలేషన్ ఇన్హిబిటర్స్)లు: ఇవి శిలీంధ్రాల ఎర్గోస్టెరాల్ సంశ్లేషణను నిరోధిస్తాయి. 80–85 రోజులకు పండ్లు పక్వానికి రావడం ప్రారంభమైనప్పుడు ఈ స్ప్రే చాలా అవసరం ఎందుకంటే ఈ సమయంలో కొల్లెటోట్రికమ్ దాడి ఎక్కువగా ఉంటుంది.

కృషిక్రాంతి రోగనాశక్ (ప్రోపికోనజోల్ 13.9% + డైఫెనోకొనజోల్ 13.9% EC) కొనుగోలు చేయండి →

స్ప్రే 5 : కృషిక్రాంతి సాఫైరా (టెబ్యుకొనజోల్ 6.7% + క్యాప్టాన్ 26.9% SC)

టెబ్యుకొనజోల్ సిస్టమిక్ ట్రయాజోల్, ఇది లోపలి నుండి పనిచేస్తుంది. క్యాప్టాన్ బ్రాడ్-స్పెక్ట్రమ్ కాంటాక్ట్ ఫంగిసైడ్, ఇది బాహ్య బీజాంశాలను నాశనం చేస్తుంది. 90–100 రోజులకు కోతకు దగ్గరగా ఈ చివరి స్ప్రే కాంటాక్ట్ + సిస్టమిక్ డ్యూయల్ ప్రొటెక్షన్ ఇస్తుంది. క్యాప్టాన్ కారణంగా నిరోధకత ఏర్పడే అవకాశం కూడా తక్కువగా ఉంటుంది.

కృషిక్రాంతి సాఫైరా (టెబ్యుకొనజోల్ 6.7% + క్యాప్టాన్ 26.9% SC) కొనుగోలు చేయండి →

రసాయన స్ప్రేలతో పాటు ఏమి చేయాలి? : Cultural Management మరియు నివారణ

  • వ్యాధి రహిత విత్తనాలను ఉపయోగించండి ఎల్లప్పుడూ సర్టిఫైడ్, చికిత్స పొందిన విత్తనాలతో నర్సరీని సిద్ధం చేయండి - సోకిన విత్తనాల నుండి వ్యాధి తదుపరి పంటకు కూడా వ్యాపిస్తుంది.
  • విత్తన శుద్ధి (Seed Treatment) విత్తనానికి ముందు ట్రైకోడెర్మా విరిడే @ 5 గ్రాములు / కిలో విత్తనంతో శుద్ధి చేయండి.
  • పాత పంట అవశేషాలను తొలగించండి గత పంట ఆకులు, కాండాలు మరియు కుళ్ళిన పండ్లను పొలం నుండి తీసి కాల్చివేయండి - ఇవి వ్యాధికి ప్రాథమిక వనరులు.
  • పంట మార్పిడి (Crop Rotation) 3–4 సంవత్సరాల పాటు ఒకే పొలంలో మిరపను నాటవద్దు. సొలనేసియస్ పంటలను (టమాటా, వంకాయ, బంగాళాదుంప) కూడా నివారించండి.
  • సరైన దూరం పాటించండి మొక్కల మధ్య తగినంత దూరం - గాలి తగిలి, తేమ నిలిచి ఉండదు.
  • నీటి పారుదలని నిర్మించండి పొలంలో నీరు నిలిచి ఉండకుండా చూసుకోండి - నీరు నిలిచి ఉండటం వల్ల వ్యాధి పెరుగుతుంది.
  • త్వరగా కోత కోయండి వ్యాధి ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పూర్తిగా పక్వానికి రాకముందే కోత కోయండి.
  • వర్షం తర్వాత తనిఖీ వర్షాకాలంలో ప్రతి 3–4 రోజులకు పంటను చూడండి - మొదటి లక్షణం కనిపించిన వెంటనే స్ప్రే చేయండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు : Chilli Anthracnose FAQ

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ తెగులు లక్షణాలు ఏమిటి? (Chilli anthracnose symptoms)

మిరప పండుపై నల్లటి లోతైన మచ్చలు ఏర్పడతాయి, వాటిలో గుండ్రటి వలయాలు (concentric rings) కనిపిస్తాయి. తేమతో కూడిన వాతావరణంలో మచ్చలపై పింక్-నారింజ బీజాంశాలు కనిపిస్తాయి. పండు పక్వానికి వచ్చే దశలో ఇది ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. సోకిన పండ్లు కుళ్ళిపోయి రాలిపోతాయి. కొమ్మలపై డైబ్యాక్ కూడా ఉండవచ్చు.

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ కోసం ఉత్తమ ఫంగిసైడ్ ఏది?

అజాక్సీస్ట్రోబిన్ + టెబ్యుకొనజోల్ SC అత్యంత ప్రభావవంతమైన మొదటి స్ప్రే. దీని తర్వాత అజాక్సీస్ట్రోబిన్ + డైఫెనోకొనజోల్ SC, అజాక్సీస్ట్రోబిన్ 23% SC, ప్రోపికోనజోల్ + డైఫెనోకొనజోల్ EC, మరియు టెబ్యుకొనజోల్ + క్యాప్టాన్ SC ల 5-స్ప్రే షెడ్యూల్ అత్యంత ప్రభావవంతమైనది. ప్రతిసారి వేరే అణువును ఉపయోగించండి - నిరోధకతను నివారించండి.

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ స్ప్రే ఎప్పుడు చేయాలి? (Anthracnose chilli spray timing)

మొదటి స్ప్రే నాటిన 40–50 రోజుల తర్వాత చేయాలి. రెండవది 55–60 రోజుల తర్వాత. మూడవది 65–70 రోజుల తర్వాత. నాల్గవది 80–85 రోజుల తర్వాత. ఐదవది 90–100 రోజుల తర్వాత చేయాలి. స్ప్రే ఉదయం 9 గంటల ముందు లేదా సాయంత్రం 5 గంటల తర్వాత - వర్షం పడిన 24 గంటల తర్వాత చేయాలి.

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ వల్ల ఎంత నష్టం జరుగుతుంది?

భారతదేశంలో మిరప పంటలో ఆంత్రాక్నోస్ వల్ల 20–50% వరకు దిగుబడి నష్టం జరగవచ్చు. వర్షాకాలంలో, ఉష్ణోగ్రత 28°C మరియు తేమ 90% కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, ఈ వ్యాధి వేగంగా వ్యాపిస్తుంది మరియు మొత్తం పంటను నష్టం కలిగించవచ్చు.

ఆంత్రాక్నోస్ విత్తనాల ద్వారా వ్యాపిస్తుందా?

అవును. కొల్లెటోట్రికమ్ క్యాప్సిసి ఒక సీడ్-బార్న్ ఫంగస్. సోకిన విత్తనాల నుండి తదుపరి పంటకు కూడా వ్యాధి రావచ్చు. ఎల్లప్పుడూ సర్టిఫైడ్ డిసీజ్-ఫ్రీ చికిత్స పొందిన విత్తనాలను ఉపయోగించండి. విత్తనానికి ముందు ట్రైకోడెర్మా విరిడేతో విత్తన శుద్ధి చేయండి.

మిరపలో ఏ వ్యాధులు ఆంత్రాక్నోస్ లాగా కనిపిస్తాయి?

బ్యాక్టీరియల్ స్పాట్‌లో కూడా నల్లటి మచ్చలు వస్తాయి, కానీ అవి నీటితో తడిచినట్లు (water-soaked) కనిపిస్తాయి మరియు లోతైనవి కావు. ఫ్రూట్ బోరర్‌లో రంధ్రం మరియు లార్వా కనిపిస్తుంది. ఆంత్రాక్నోస్‌లో లోతైన మచ్చలు మరియు గుండ్రటి వలయాలు ఉంటాయి | ఇది అత్యంత ఖచ్చితమైన గుర్తింపు.

ఆంత్రాక్నోస్ ఆర్గానిక్ పద్ధతుల్లో నియంత్రించవచ్చా?

ట్రైకోడెర్మా విరిడే మరియు సూడోమోనాస్ ఫ్లోరెసెన్స్ విత్తన శుద్ధి రూపంలో కొంతవరకు నివారణ రక్షణను ఇస్తాయి. కాపర్ ఆధారిత ఫంగిసైడ్లు కూడా ఉపయోగపడతాయి. కానీ తీవ్రమైన వర్షాకాల సంక్రమణలో రసాయన ఫంగిసైడ్ స్ప్రే షెడ్యూల్ మాత్రమే నమ్మదగిన నియంత్రణను ఇస్తుంది.

సంబంధిత ఉత్పత్తులు మరియు వనరులు

మిరపలో ఆంత్రాక్నోస్ కోసం ఫంగిసైడ్:

మిరప పంటకు అన్ని ఉత్పత్తులు:

సంబంధిత బ్లాగ్ పోస్ట్:

Back to blog