టమాటాల్లో అంగమచ్చ (అర్లీ బ్లైట్): లక్షణాలు, కారణాలు మరియు నివారణా చర్యలు

టమాటాలో ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధి (Early Blight) అనేది బూజు (fungus) వల్ల వచ్చే వ్యాధి, ఇది ఆకులపై గుండ్రని గోధుమ-నలుపు మచ్చలను సృష్టిస్తుంది. ఈ మచ్చలలో కేంద్రీకృత వలయాలు (concentric rings) మరియు ఎద్దుకన్ను (bull's-eye) ఆకారం కనిపిస్తాయి. వర్షం మరియు తేమ ఉన్న వాతావరణంలో ఇది వేగంగా వ్యాపిస్తుంది. సకాలంలో నియంత్రించకపోతే, ఆకులు రాలిపోతాయి మరియు దిగుబడి గణనీయంగా తగ్గుతుంది. కింద, గుర్తించడం, కారణాలు మరియు నాటిన (transplanting) తర్వాత 35 నుండి 90 రోజుల వరకు సరైన పిచికారీ షెడ్యూల్ ఇవ్వబడ్డాయి.

ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధి అంటే ఏమిటి మరియు దానిని ఎలా గుర్తించాలి?

ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధి Alternaria solani అనే బూజు వల్ల వస్తుంది. ఇది మొదట మొక్క యొక్క కింది పాత ఆకులపై వచ్చి, ఆపై పైకి వ్యాపిస్తుంది.

గుర్తించడానికి ముఖ్య లక్షణాలు:

• ఆకులపై చిన్న గోధుమ నుండి నలుపు రంగు గుండ్రని మచ్చలు.
• మచ్చల లోపల వలయాలు (rings) మరియు ఎద్దుకన్ను వంటి ఆకారం.
• మచ్చల చుట్టూ పసుపు రంగు వలయం (yellow halo).
• మచ్చలు పెద్దవై కలిసిపోతాయి, ఆకు పసుపు రంగులోకి మారి ఎండిపోతుంది.
• తీవ్రమైన దశలో కాండం మరియు పండ్లపై కూడా మునిగిన నలుపు మచ్చలు వస్తాయి.

ఈ వ్యాధి మొదట కింది ఆకుల నుండి మొదలై మొక్క అంతటా వ్యాపిస్తుంది.

టమాటాలో ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధి ఎందుకు వస్తుంది?

ఈ వ్యాధి వేడి మరియు తేమతో కూడిన వాతావరణంలో పెరుగుతుంది, కాబట్టి రుతుపవనాలలో ఎక్కువగా వ్యాపిస్తుంది.

• 24–29°C ఉష్ణోగ్రత మరియు అధిక తేమ ఈ బూజుకు అనుకూలం.
• నిరంతర వర్షం, మంచు మరియు ఆకులపై నీరు నిలవడం వ్యాధిని పెంచుతుంది.
• బూజు బీజాంశాలు (spores) పాత పంట అవశేషాలు మరియు మట్టిలో ఉంటాయి.
• బీజాంశాలు గాలి, వర్షపు తుంపరలు, పనిముట్లు మరియు కార్మికుల ద్వారా వ్యాపిస్తాయి.
• బలహీనమైన/తక్కువ సారవంతమైన మట్టిలో మొక్కలు త్వరగా వ్యాధి బారిన పడతాయి.

ఈ వ్యాధి వల్ల ఎంత నష్టం జరుగుతుంది?

ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధి నేరుగా దిగుబడిని మరియు పండ్ల నాణ్యతను తగ్గిస్తుంది.

• ఆకులు రాలిపోవడం వల్ల మొక్క ఆహారాన్ని (photosynthesis) తయారు చేయలేదు.
• పండ్లు తక్కువగా వస్తాయి మరియు ఎండకు కాలిపోతాయి (sun scald).
• పండ్లపై మచ్చలు రావడం వల్ల మార్కెట్ ధర పడిపోతుంది.
• కాండంపై మచ్చలు రావడం వల్ల మొత్తం మొక్క బలహీనపడి ఎండిపోవచ్చు.

కాబట్టి, చికిత్స కంటే సకాలంలో నివారణ మంచిది.

టమాటాలో ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధిని ఎలా నియంత్రించాలి?

1. సాగు పద్ధతుల ద్వారా నివారణ (Cultural)

• పంట మార్పిడిని పాటించండి - టమాటా, బంగాళాదుంప, వంకాయ, మిరపకాయలను వరుసగా ఒకే పొలంలో పండించవద్దు.
• పొలం నుండి పాత పంట అవశేషాలను తొలగించి నాశనం చేయండి.
• వ్యాధి లేని, చికిత్స చేసిన నారు (seedling)ను నాటండి.
• మొక్కల మధ్య సరైన దూరం మరియు స్టాకింగ్ (staking) ఉంచండి, తద్వారా గాలి తగులుతుంది.
• ఉదయం నీటిపారుదల చేయండి మరియు ఆకులపై నీరు నిలబడకుండా చూసుకోండి.

2. రసాయన నియంత్రణ - దశలవారీగా పిచికారీ షెడ్యూల్

నాటిన తర్వాత నిర్ణీత సమయంలో 4 సార్లు పిచికారీ చేయడం అత్యంత ప్రభావవంతమైన మార్గం. కింద షెడ్యూల్ చూడండి:

పిచికారీ	సమయం (నాటిన తర్వాత)	మందు (Molecule)	మోతాదు
మొదటి	35–40 రోజులు	TROBIN Azoxystrobin 23% SC	200–250 మి.లీ./ఎకరం
రెండవ	55–60 రోజులు	Custom Azoxystrobin 11% + Tebuconazole 18.3% SC	200–250 మి.లీ./ఎకరం
మూడవ	65–70 రోజులు	DIZOXY TOP Azoxystrobin 18.2% + Difenoconazole 11.4% SC	200–250 మి.లీ./ఎకరం
నాల్గవ	80–90 రోజులు	Rognashak Propiconazole 13.9% + Difenoconazole 13.9% EC	200–250 మి.లీ./ఎకరం

• మొదటి పిచికారీ Azoxystrobin 23% SC (TROBIN) - వ్యాధి ప్రారంభం కాకముందే నివారణ మరియు ప్రారంభ మచ్చలను నివారించడానికి.
• రెండవ పిచికారీ Azoxystrobin + Tebuconazole (Custom) - వ్యాపిస్తున్న వ్యాధిపై ద్విముఖ కాంబినేషన్.
• మూడవ పిచికారీ Azoxystrobin + Difenoconazole (DIZOXY TOP) - తీవ్రమైన సంక్రమణ మరియు ఆకు-కాండం మచ్చల కోసం.
• నాల్గవ పిచికారీ Propiconazole + Difenoconazole (Rognashak) - పండ్లు ఏర్పడే దశలో వ్యాధిని నివారించడానికి.

చిట్కా: పిచికారీని స్పష్టమైన వాతావరణంలో చేయండి. బూజులో నిరోధకత (resistance) ఏర్పడకుండా మందులను మార్చి మార్చి ఉపయోగించండి. పూర్తి శ్రేణిని చూడండి: టమాటా కోసం శిలీంద్రనాశకాలు.

ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధి నివారణకు చర్యలు (Prevention)

• పొలంలో నీటిపారుదల వ్యవస్థను మెరుగుపరచండి, నీరు నిలబడకుండా చూసుకోండి.
• సమతుల్య ఎరువులను వాడండి - బలహీనమైన మొక్కలకు త్వరగా వ్యాధులు వస్తాయి.
• ఆకులపై మట్టి తుంపరలను నివారించడానికి మల్చింగ్ చేయండి.
• వర్షం తర్వాత పంటను క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయండి.
• వ్యాధి కనిపించే వరకు వేచి ఉండకండి - షెడ్యూల్ ప్రకారం మొదటి నివారణ పిచికారీని సకాలంలో చేయండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

టమాటాలో ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధిని ఎలా గుర్తించాలి?

ఆకులపై గోధుమ-నలుపు గుండ్రని మచ్చలు, వాటి లోపల వలయాలు (rings) మరియు చుట్టూ పసుపు రంగు వలయం ఉండటం దీని లక్షణం. మొదట కింది పాత ఆకులపై వస్తాయి.

ముందస్తు మరియు పన్నెటి బ్లైట్ వ్యాధుల మధ్య తేడా ఏమిటి?

ముందస్తు బ్లైట్ (Early Blight) Alternaria బూజు వల్ల వస్తుంది మరియు మచ్చలలో వలయాలు ఏర్పడతాయి. పన్నెటి బ్లైట్ (Late Blight) వేరే బూజు వల్ల వస్తుంది మరియు మొక్క చాలా వేగంగా కుళ్ళిపోతుంది.

ఈ వ్యాధి ఏ కాలంలో ఎక్కువగా వ్యాపిస్తుంది?

రుతుపవనాలలో, ఉష్ణోగ్రత 24–29°C మరియు తేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు. నిరంతర వర్షం మరియు మంచు వ్యాధిని వేగంగా పెంచుతాయి.

మొదటి పిచికారీ ఎప్పుడు చేయాలి?

నాటిన 35–40 రోజుల తర్వాత, లక్షణాలు కనిపించకముందే మొదటి నివారణ పిచికారీ చేయాలి.

ముందస్తు బ్లైట్ వ్యాధికి ఉత్తమ మందు ఏది?

దశలవారీగా Azoxystrobin 23% SC, Azoxystrobin + Tebuconazole, Azoxystrobin + Difenoconazole మరియు Propiconazole + Difenoconazole ల షెడ్యూల్ అత్యంత ప్రభావవంతమైనది.

ఈ వ్యాధి పండ్లకు కూడా నష్టం కలిగిస్తుందా?